محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )

1094

فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )

كه چيزى در دل نگه ندارد و ساده‌دل باشد [ 1 ] . كنجال - [ بضم كاف و سكون نون ] ثفل هر چيز كه روغن از آن گرفته باشد [ 2 ] . مثالش شاعر گويد : بيت « 1 » زان پس بپذيرفتم و اين شعر بگفتم * از من بدل خرما بس باشد كنجال كوال - [ به وزن بخار ] بمعنى جمع كننده و اندوزنده باشد . مثالش استاد طيان گويد : بيت بزرگان گنج سيم و زر كوالند . * تو از آزادگى مردم كوالى و بمعنى نمو و افزايش كشت و غله نيز آمده و بمعنى فاعل ازين معنى نيز آمده كه بالنده و نمو كننده باشد چنان كه « 2 » سيف اسفرنگى گويد : بيت اى ز سخاى كفت نخل امل بر « 3 » كوال * وى ز هواى درت گلشن جان خوش‌نما و در فرهنگ - بكاف فارسى - [ 2 ] آورده . كستل - [ بضم كاف و سكون سين مهمله و فتح تاى قرشت ] جعل را گويند . كذا فى المؤيد [ 4 ] . كيفال - [ بياى حطى وفا ، به وزن قيفال ] و بعضى به نون [ 5 ] گفته‌اند ، مردم رند پيشه و جماش را گويند . مثالش شمس فخرى گويد : بيت « 1 » ز احتساب نفادت مؤذنست و امام * كسى كه بود ازين پيش فاسق و كيفال كاگل - [ كاف دوم فارسى مفتوح ] كلك ميان تهى باشد كه در آب رويد [ 6 ] . كاكول - كاكل باشد و معروفست [ 7 ] . كاول - [ بضم واو ] و كاوول - به وزن طاووس - در نسخهء ميرزا هر دو بمعنى چاشنى گير باشد كذا فى المؤيد [ 8 ] . كتل - [ بضم كاف و فتح تاء ] اسب جنببت ؟ ؟ ؟ باشد و تل بلند . مثال معنى اول مولانا اميدى گويد :

--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - اصل : چنانچه . ( 3 ) - بجز « ب » : تر . ( 1 ) در برهان معنى اخير نيست . ( 2 ) كنجاله . كنجاره . كنجار . ( 3 ) يعنى : گوال . ( 4 ) سرگين كردانك . خنفساء . ( 5 ) يعنى : كنفال . ( 6 ) در برهان معنى كلك و قلم چيزى نوشتن نيز دارد . ( 7 ) يعنى موى ميان سر مردان و پسران و اسب و استر . ( 8 ) بكاول يا مخفف آن و تركان توشمال گويند . و در برهان معنى سفره‌چى و گندناى كوهى نيز دارد و اين اخير را به عربى كراث الكرم خوانند .